Lorenzetti [antikvár]

W XIH i XIV wieku Siena nalezy do najwazniejszych miast w Italii, a na-wei w calej Europie. Jest waznym centrum handlowym, lezgc na glównym szlaku Igczqcym pohidniowe Wlochy z Francjq, Flandria i Angiig. Przez Sien? prowadzi Via Fracigena. W XIII w. mieszkancy tego miasta w co-raz wi?kszym stopniu ujmujq w swoje r?ce kierowanie obrotami handlo-wymi i pieni^znymi. Niektóre rody sieneriskie - Buonsignori, Plccolomini, Saiimbeni, Sansedoni, Saracini i Tolomei - stajq si? glównymi bankierami Europy. W koncu XIII w. rozwój Sieny przyspieszaj^ przywileje nada-wane przez cesarzy Hohenstaufów. W roku 1260 odnosi ona decydujqce zwyci?stwo nad Florencjq, swoim najwi?kszym konkurentem, miastem stoj^cym na czele ligí gwelfów. Nie zdola jednak wyci^gn^c odpowiednich korzysci z tego zwyci?stwa, gdyz w 1268 r. koriczy dynastia Hohenstaufów. Francuski ród Andegawenów, który zdoby} królestwo neapoli-tanskie dzi?kl poparciu papieza, podporzqdkowuje sobie dwa najwi?ksze miasta Toskanii: Florencj? i Sien?. W roku 1282 powstaje w Sienie rzqd gwelfów, Rada Dziewi?ciu, która przez niemal 70 lat kierowac b?dzie zyciem miasta. Jest to okres jego rozkwitu; teraz wlasnie rozwija si? w nim sztuka o europejskim znaczeniu i powstaje rozlegla gotycka zabu-dowa, mniej wi?cej taka, jaka zachowala si? do dzisiaj, Na najwyzszym punkcie potozonego na wzgórzach miasta wznosi si? katedra. Budow? bazyliki z olsniewajqco bialego marmuru, poprzedziela-nego ciemnozielonymi i rózowymi pasami, rozpocz?io w 1229 r. Szescio-kqtna, ogromna kopula nad skrzyzowaniem nawy srodkowej z transeptem zostaje wykonczona w 1264 r. W latach 1265-1269 Niccola Pisano tworzy w niej jedno z pierwszych wspanialych dziel wloskiej rzezby gotyckiej -marmurow^ ambon?. Jego syn, Giovanni Pisano, wielki rzezbiarz dojrza-lego gotyku, kieruje w 1. 1284-1296 budow^ katedry. To on jest autorem ekspresyjnych rzezb zdobi^cych jej fasad?. W latach 1317-1325 po wschodniej stronie katedry powstaje trójnawowe baptysterium, b?d4ce Sanktuarium dolnego kosciola. W roku 1313 nad potudniowym ramie-niem transeptu wzniesiono wysok^ na prawíe 100 m, górujqcq nad miastem dzwonnic?, ozdobionq bialymi i czarnymi pasami marmuru -barwami Sieny. Szesc kondygnacji dzwonnicy tworzy stopniowo coraz liczniejsze, wysmukle kolumny, rozdzielone otworami. W roku 1311, podczas wielkich uroczystosci miejskich, odsloni?ty zostaje gtówny oltarz katedry, najwspanialszy klejnot europejskiego malarstwa gotyckiego -„Maestá" Duccia di Buoninsegna. Dalsze oftarze, ku czci opiekujqcych si? Sien^ swi?tych, s^ dzielami uznanych maiarzy miasta. Simone Martini jest twórc^ okarza sw. Anzelma ze stynnym obrazem „Zwiastowania" (1333), Pietro Lorenzetti tworzy oharz San Savíno z centralng scen^ „Narodzin Marii" (1335-1342), Ambrogio Lorenzetti jest autorem oltarza San Cres-cente ze scenq „Ofiarowania Dzieci^tka w swiqtyni" (1342). Ledwie zakonczono budow? katedry, kiedy w r. 1339 Rada Miejska po-stanowila rozbudowac. Dotychczasowa trójnawowa bazylika dlugosci 90 m miala stanowic pólnocne rami? transeptu nowej swi^tyni. Do pracy zabrano si? natychmiast; bardzo szybko wzniesiono fasad? i sciany boczne nowej nawy gíównej. Prace zostaíy jednak nagle przerwane: druga polowa lat 1340 to okres kl?sk gospodarczych i zywiolowych oraz bankructw ban- ków. Susze, pozary i wielka epidemia dzumy sparalizowaíy calkowicie rozwój miasta. Mary nowego kosciola do dzisiaj pnq si? ku niebu nie-dokonczone, dowodz^c jak potçzne siíy kryíy si? w Sienie pierwszej polo- wy XIV w. Naprzeciwko fasady katedry jeszcze w XIII w. wybudowano trzypi?-trowy, ogromny budynek Ospedale di Santa Maria deila Scala. W roku 1240 otworzyt swe podwoje uniwersytet sieneriski. Pod wzgórzem kated-ralnym, na glównym placu Sieny, zbudowano w latach 1288-1309 symbo-lizujgc^ potçgç miasta siedzib? wtadz miejskich - Palazzo Pubblico. Szerokq fasad? czterokondygnacyjnego patacu z czerwonej cegly dzieli koronka ostrolukowych podwójnych i potrójnych okién gotyckich, obra-mowanych biaiym marmurem. W roku 1330 rozbudowano takze i Palazzo Pubblico. Wtedy wíasnie wzniesiono wysmukig, wysokq na 102 m wiez? - Torre del Mangia. W tym to czasie najwi?ksi malarze miasta - Simone Martini i Ambrogio Lorenzetti - pracujq nad ozdabianiem wn?trz Palazzo. Glówne ulice Sieny zbiegajq si? przed tym patacem, na szerokim placu o ksztaície muszli, zwanym Campora, do dzis otoczonym palacami z XIV w. Obok gtównego placu sredniowieczna Siena ma jeszcze kilka mniejszych i wi?kszych centrów. Znajdujq siç one przy niektórych palacach, najcz?s-ciej zas przy kosciolach i klasztorach. Wspomnimy tutaj o jednym z nich, b?dqcym waznym miejscem dzialania braci Lorenzettich. Jest to wybudo-wany w XIII w. przy murach miejskich, w poblizu Porta Ovile, klasztor franciszkanów. W latach 1320-1330 Pietro i Ambrogio Lorenzetti stwo-rzyli tutaj cykl fresków w kruzgankach i kapitularzu. Z pewnosciq byli takze obecni na uroczystosci potozenia kamienia w?gielnego pod kosciói w r. 1326. Na poludniowo-wschodnim krancu Sieny, w okolicy Porta Romana, zo-staia wybudowana w XIII w. trójnawowa bazylika Santa Maria dei Servi. W latach 1260-1261 Coppo di Marcovaldo, znany artysta florencki, maluje bçdqcy dumq tego kosciola wielki obraz „Madonna z Dzieciqt-kiem". Pietro Lorenzetti natomiast ozdabia freskami Kaplic? Swiçtoja-nskq; do dzisiaj zachowala si? scena „Rzezi Niewiniqtek" oraz „Uczta u Heroda".