Pompeje i Herkulanum [antikvár]

PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGODo arku, który sluzy za Pompei bram?, Wiedzie ulica Grobów, niby cmentarz dlugi, A groby sq rozlicznych ksztahów: jedne same, Udzielnych groby osób, inne mieszcz^ slugi, Gladiatory - aktory - inne rodom calym Poswi^cone I s^ tu budowle kamienne, Cz^sto skiepione, z wnijsciem i siedzeniem malym, Gdzie miio jest upaly oszukiwac dzienne (Cyprian Kamii Norwid: poemat Pompeja". 1849)Rok 1979 i zwi^zana z nim rocznica 1900 lat, które uplyn^ly od pami?tnej daty zniszczenia miast Kampanii przez wybuch Wezuwiusza, przyniósl seri? konferencji, wystaw, wykiadów i publikacji przypominaj^cych calemu kulturalnemu swiatu jedn^ z najwi^kszych tragedii w dziejach swiata starozymego, tragedii, która po wiekach umozliwita poznanie ogromu zagadnien z dziedziny kultury starozytnej.Jedn^ z owycii publikacji jest prezentowana polskiemu czytelnikowi dopiero obecnie ksi^zka László Castiglione Pompeje i Herkulanum". Praca ta dostarcza wielu informacji o najnowszych badaniach w Pompejach i Herkulanum, najbardziej znanych wsród antycznych miast. Dzielo przypomina takze wiele zagadnien kultury antycznej nieobcych naszemu czytelnikowi dzi^ki wczesniejszym, nowoczesnym polskoj^zycznym publikacjom, a takze dzi^ki dlugotrwalej, bo 2001etniej tradycji pompejariskiej w kulturze polskiej. Ten wlasnie aspekt-nie uwzgl^dniony ze zrozumialych powodów w ksi^zce w^gierskiego uczonego - sklonil Redakcj? do poprzedzenia ksi^zki niniejszym wst^pem.W 1738 roku w Portici, na miejscu antycznego Herkulanum, a w 1748 roku w Civitá, miejscowosci lezqcej ponad antycznymi Pompejami, rozpocz(;to pierwsze systematyczne wykopa-liska. Dokonane tam odkrycia glosnym echem odbily si? w Europie, komentowane na rózne sposoby. Spowodowaly one pierwsze publikacje archeologiczne, wzmianki w czasopismach, a przede wszystkim przyciqgaly podrózników. W Polsce - podobnie jak w calej Europie - historia zniszczenia miast kampanskich byla juz wówczas dobrze znana przez ludzi studiuj^cych histori? antyczn^ i czytujL(cych starozymych autorów. Szerokiemu ogólowi spoleczenstwa wydarzenia owe przedstawilo w 1784 roku krakowskie czasopismo Zbiór Tygodnioivy Wiadomoíci Uczonych notatk^: Opisanie góry nazwanej Wezuwiuszem", która zapocz^tkowala obfit^, polskq bibliografi? pompejansk^" (polskojíjzyczn^ bibliografi? zagadnien zwií^zanych z Pompejami i Herkulanum prezentujemy nas. 280). Najlepszy kontakt z najnowszymiarcheologicznymisensacjamii najszybsze o nich informacje dawaly nie publikacje, zawsze nieco opóznione, lecz wizyty w Kampanii. Wykopaliska spowodowaly, iz wi^kszosc - jakze tradycyjnych w Polsce - wypraw do Italii zmienia w drugiej polowie XVIII wieku tras?. Wszyscy bowiem pragnq dotrzec pod Wezuwiusz, gdzie widac Herkulanum zalane lawí^ wulkanu i Pompej? zasypan^ popiolamL Cieicawosc w nich grzebie i odkopuje ulice, teatra, swi^tynie dotykaj^c dowodów materialnych ówczesnej cywilizacji" (Józef Drzewiecki. 1798).Jednym z pierwszych Polaków na starozymych miejscach wydobytych spod popiolów wulkanu" byl Hugo Koll^taj (1772-1774). Po nim nadci^gn?ly cale zast?py naszych podrózników: zwiedzaj^, zawierajq znajomosd z miejscowymi starozymikami, kupuj^, rysuj^ i opisujq zabytki. S^ wsród nich architekci i artysci, jak: Jan Chrystian Kamsetzer (1780), Piotr Aigner (1786), Wojciech K. Stattler (1816), Jakub Tatarkiewicz (1815, 1828)-by wymienic najwczesniejsze wizyty. Pocz;itek